Tu jesteś
costam

Księgarnia nie przetrwała, willa znów błyszczy

Fundatorem willi Okszy, jednej z czterech do dzisiaj zachowanych willi w stylu zakopiańskim projektu Stanisława Witkiewicza, był Wincenty Korwin-Kossakowski z żoną Bronisławą. To ten sam człowiek, który w Sosnowcu wsi w 1896 roku, założył jedną z pierwszych księgarni.

 

Ul. 3 maja 9

 

Ojciec Witkacego Okszę, wówczas „Korwinówkę”, projektował w latach 1894-95, a budowano ją pod okiem góralskich cieśli Wojciecha Roja i Jana Obrochty w latach 1895-96. Jednak prawdopodobnie już w 1899 roku willę nabył Marcin hr. Kęszycki. Jak widać w tym czasie gdy małżeństwo zapragnęło mieć stylową posiadłość w Zakopanem, pomyślano też o sosnowieckim biznesie. Księgarnię w Sosnowcu Kossakowski założył w 1896 roku. Mieściła się ona przy ówczesnej ulicy Kolejowej, prawdopodobnie w kamieniczce pod dzisiejszym adresem 3 Maja 9, lecz wkrótce przeniesiono ją do nowego lokalu w domu Potoka, który wybudowano w 1899 roku (3 Maja 7). Los willi szybko podzielił też sosnowiecki interes. Kossakowski już po 4 latach działalności księgarni, prawdopodobnie w 1900 roku, sprzedał ją małżeństwu Rowińskim. Niewiele wiadomo jest o samych Kossakowskich, dlaczego w tak krótkim czasie sprzedali i willę i sklep, stosunkowo nowe nabytki? Czy wyjechali gdzieś daleko? Dziś możemy już tylko snuć domysły.

Wróćmy jednak do samej księgarni. Jan Rowiński prowadził działalność pod firmą żony Kamili, jako „K. Rowińska”. W 1903 roku pracę w sklepie podjęła Julia Ringman, która w niedługim czasie objęła stanowisko kierownicze. W 1907 roku natomiast, pracę w księgarni rozpoczęła Wanda Regulska, z którą sklep kojarzyć się będzie już do końca jego funkcjonowania.

W 1908 roku Julia Ringman dostała posadę na kierowniczym stanowisku w księgarni w Dąbrowie Górniczej, którą to wkrótce nabył Rowiński. W związku z tym w 1911 roku sosnowiecka „K. Rowińska” stała się własnością spółki W. Regulska, K. Korzeniowski i J. Kowalska pod firmą „W. Regulska i S-ka”.

Wanda Regulska-Musiałowa całkowicie przejęła księgarnię dopiero po 10 latach działalności w spółce. Mimo ciężkich wojennych lat, firma przetrwała i prosperowała całkiem dobrze. W 1922 roku pracę w sklepie podjęła siostra właścicielki, Anna Koprowska.

 

Ul. 3 maja 7

W tej kamienicy (ul. 3 maja 7) od 1899 mieściła się księgarnia Kossakowskiego, później Kamili Rowińskiej, wreszcie Wandy Regulskiej-Musiałowej. Założono ją jednak 3 lata wcześniej, w sąsiedniej kamienicy załączonej wyżej. 

 

Biznes wkrótce przeniesiono do mniejszego lokalu w pobliskiej kamienicy pod adresem 3 Maja 14, na miejscu której, obecnie wznosi się dom handlowy „Sezam”. Odtąd nazwę zmieniono na „Księgarnia Nasza”, właściciela na wspomnianą już Koprowską, a kierownikiem została Wanda Regulska-Musiałowa.

Zarówno Jan Rowiński, jak i Wanda Regulska-Musiałowa byli aktywnymi księgarzami nie tylko na forum miasta, ale i znacznie szerzej. Rowiński już w 1907 roku brał udział, a nawet współinicjował Pierwszy Zjazd Księgarzy Polskich w Warszawie. Regulska z kolei w okresie międzywojennym była współzałożycielką oraz członkiem Zarządu Koła Zagłębia Dąbrowskiego Związku Księgarzy Polskich.

W 1941 roku Niemcy zlikwidowali „Naszą Księgarnię”, a siostry wysiedlili. Wanda Regulska-Musiałowa zmarła w 1970 roku.

Willa Oksza w Zakopanem to od 2008 roku własność Muzeum Tatrzańskiego. Pod właściwą opieką zdołała odzyskać dawny blask. Warto pamiętać, że ten do dziś cenny zabytek zakopiańskiej architektury, ufundowali sosnowiczanie.

Korzystałam m.in. z książki Stefana Dippla „O księgarzach, którzy przeminęli”

ps. Udało mi się dowiedzieć, że Wincenty Korwin-Kossakowski pełnił w latach 90. XIX wieku funkcję urzędnika górniczego Towarzystwa Sosnowieckiego. Z czasów budowy willi w Zakopanem zachowała się korespondencja Kossakowskich z Witkiewiczem, dla zainteresowanych podaję pozycję: „Listy o stylu zakopiańskim 1892-1912. Wokół Stanisław Witkiewicza.” Kraków 1979.

 

 

Tekst: Anna Urgacz
Fotografie: Anna Urgacz
Licencja: wszelkie prawa zastrzeżone.

 

Ten tekst pierwotnie został opublikowany w Magazynie Klub Zagłębiowski.
"Klub Zagłębiowski to miejsce do poczytania o regionie. Publikujemy artykuły, felietony, fotoreportaże dotyczące Zagłębia Dąbrowskiego. Piszemy o historii, kulturze, sztuce, architekturze, ludziach, rodach, miejscach. Zapraszamy do współpracy pasjonatów zagłębiowskich miast i wsi." - AnnaUrgacz.

comments powered by Disqus